Луѓето и брановите - Историјат на Електрокардиографијата

Речиси сите ги препознаваат имињата на Бејб Рут, Хенк Арон, Мајкл Џордан, Боби Џонс, Елвис Присли, Џорџ Вашингтон и Оливер Вендел Џонс помладиот. Повеќето од луѓето кои ги знаат овие имиња не планираат да учествуваат во игри на бејзбол, кошарка или голф, или пак немаат намера да станат некоја рок-ѕвезда, политичар или судија. Луѓето се сеќаваат на имињата, затоа што тие се заинтересирани за она што тие поединци постигнале во својот живот.

Од друга страна, учесниците во медицината и лекарите-специјалисти кои интерпретираат електрокардиограми малку знаат за важните луѓе кои придонеле многу во развојот на постапката и толкувањето на електрокардиографските трасеа. Овој текст содржи листа на неколку иновативни луѓе, кои го отворија патот за нас останатите, и истата се состои од краток опис на начинот на именување на брановите и запците, нешто што ретко се среќава во современата литература од ваков тип.  

Луѓето...

Стотици луѓе придонесоа во развојот и процесот на модернизација на електрокардиографијата, но одредени поединци заслужуваат посебно внимание, токму поради фактот што нивната работа е основа за пишувањето на сите учебници од оваа област ширум светот.

Август Д. Волер (1856-1922) - Сл. А, британски физиолог, користел суров живин капиларен електрометар, за да го направи првиот човечки електрокардиограм во 1887 година. Тој иницијално ги етикетирал V1 и V2 брановите, затоа што знаел дека се резултат на вентрикуларни настани. Како што биле откривани новите бранови со користење на подобрени живини капиларни електрометри, тој ги преименувал истите според абецедата (ABCD).

Вилем Ајнтховен (1860-1927) - Сл. В, холандски лекар-научник, го вовел галванометарот и направил голем придонес во областа на електрокардиографијата. Тој ги вовел биполарните екстремитетни одводи и го создал Ајнтховеновото правило. Ги именувал брановите и запците на електрокардиограмот како PQRST.

Сер Томас Луис (1881-1945) - Сл. C, британски лекар-научник, ја студирал употребата на електрокардиограмот во дешифрирањето на аритмиите и важи за еден од основоположниците на електрофизиологијата. 

„Лабораторијата беше во еден непривлечен, преполн подрум и во една соба со ниски тавани, во чија внатрешност се наоѓаше темна просторија со галванометар и експериментални животни. Беше темно, преполно со опрема и сосема непривлечно. Во подрумот доаѓаа пациенти за електрокардиографија, кучиња за експерименти, пепелници со кафе и крофни за појадок. Таму беше жешко и правливо во лето, а ладно во зима. Вистински голем оган гореше и осветлуваше во зима, но секој кој ќе најдеше време да си го згрее грбот пред каминот, не беше посакуван од Луис. Не беше препорачливо ниту да се погледне од прозорецот за релаксација, па затоа беа поставени матни стакла. Научниот врв единствено беше нашата сценографија, и желбата преку неа да се обидеме да ги откриеме патиштата до истиот...“ - Сер Томас Луис, човекот кој за прв пат ја употребил електрокардиографијата во клинички цели.

Д-р Френк Н. Вилсон (1890-1952) - Сл. D, американец, учел со Луис. Подоцна работел на Универзитетот во Мичиген во Ен Арбор и станал најпознатиот електрокардиографер ширум светот. Тој придонел за математичкото разбирање на електрокардиограмот и ги вовел униполарните одводи. Исто така, ја истакнал потребата од употреба на основите принципи при толкувањето на електрокардиограмот.

Д-р Роберт П. Грант (1915-1966) - Сл. Е, работејќи на Универзитетот Емори во Атланта, Џорџија, го развил и проучувал користењето на векторските концепти во толкувањето на секој електрокардиограм.

Брановите...

Еволуцијата на именувањето на брановите и запците е интересна за читање. Брановите кои се гледаат во повеќето модерни електрокардиограми се прикажани на сликата 2-2А. Дополнителните бранови кои биле подоцна откриени се прикажани на сликите од 2-2В до 2-2Е, респективно. Останатите бранови несомнено остануваат да бидат откриени. 

Ајнтховен знаел дека Р брановите биле продуцирани од електричната активност предизвикана од страна на преткоморите и претпоставувал дека QRS комплексите и Т брановите се произлезени од електричната активност, произведена од страна на коморите. Тој првично се користел со буквите ABCD, со цел да ги идентификува брановите снимени со живиниот капиларен електрометар. Промената на буквите за идентификација била повеќе од потребна, затоа што Ајнтховен создал математичка формула за корекција на инерцијата предизвикана од самото снимање со живиниот капиларен електрометар. Со цел да ја превенира можната конфузија која би настанала при интерпретацијата, Ајнтховен ги впишувал и двете криви: вистинската крива со буквите по абецедата (ABCD), и неговата математички корегирана крива со буквите PQRST. Тој најверојатно ги искористил буквите PQRST следејќи ја шемата од букви користена од Декарт. Во контекст на ова, Ајнтховен сфатил дека со изборот на букви од средината на азбуката, би можел во иднина да додава букви пред Р и после Т, соодветно на потребите.  Кога тој почнал да ги снима електрокардиограмите со галванометар, продолжил да ги означува брановите со PQRST. Волер, сепак не ја прифатил неговата нова номенклатура. U бранот бил идентификуван и воведен подоцна, со самото усовршување на галванометарот. 

Краткиот PR интервал и нејасниот почетен дел од QRS комплексот бил забележан од страна на Вилсон, Вед и Хамбургер. Со текот на годините, овие абнормалности биле нотирани во ретроспектива во бројни објавени трудови и електрокардиографски датотеки, но тие не биле препознаени во времето кога истите биле снимени. Волф, Паркинсон и Вајт ја идентификувале поврзаноста на краткиот PR интервал и нејасниот почетен дел од QRS комплексот кај суправентрикуларната тахикардија. Но сепак, тие не го нарекле нејасниот почетен дел од QRS комплексот како делта бран. Сегерс, Леквим и Денолин ја употребиле грчката буква делта, со цел да го идентификуваат горенаведениот нејасен сегмент во 1944 година, што е околу 14 години подоцна од објавувањето на публикацијата од Волф, Паркинсон и Вајт. Краткиот PR интервал и нејасниот почетен дел од QRS комплексот сега е познат како преексцитација на коморите. Тој е одговорен за епизодите на суправентрикуларна тахикардија, вклучувајќи ја и атријалната фибрилација. 

„Грпката“ на симнувачкиот дел од QRS комплексот во моментов се нарекува Озборн бран. Иако бранот бил забележан и од страна на другите, сепак Озборновиот одличен опис на оваа трасе-промена привлекол големо внимание ширум светот. Оваа промена сега е позната како еден од типовите на постексцитација на коморите и вообичаено е предизвикана од страна на хипотермија.

„Свирките“ (налик на рогови од бик) во ST сегментот се нарекуваат ипсилон бранови. Тие биле идентификувани од страна на Фонтен. Тие се произведени од страна на задоцнета деполаризација на еден дел од десната комора. Ова е уште еден вид на постексцитација на коморите и се гледа кај пациентите со деснокоморна дисплазија. Овие пациенти се предмет на епизоди на т.н предавнички срцеви аритмии. Ипсилон бранови, исто така, можат да се нотираат и на екг-трасе при инфаркт на десната комора. 

Како да се научи интерпретацијата на Електрокардиограмот

Очигледно, учењето на интерпретацијата на електрокардиограмот треба да се гледа во значењето на воопштените коментари, кои се даваат во врска со општото учење. Пред се, лекарот кој се обидува да научи да ги интерпретира електрокардиограмите мора да сфати дека целта на тоа лежи во настојувањето да се утврди видот на срцевото заболување, кое пак, од своја страна може да предизвика електрокардиографски абнормалности. Со други зборови, електрокардиограмот е дијагностичка алатка.

Компетенцијата се определува од тоа колку добро интерпретаторот може да ја постигне поставената цел. Брановите и запците, нотирани во електрокардиограмот, очигледно мора да бидат забележани од страна на интерпретаторот. Тие во тој момент се гледаат како апстрактни објекти. Сликите на овие горенаведени објекти од хартијата се регистрирани во еден дел од мозокот. Потоа се прави т.н намерна одлука, која може да биде точна или не, за тоа дали има потреба да се отфрлат или пак, да се зачуваат сликите од објектите. Депото од слики создава спомени, кои можат, доколку е потребно да се повикаат во активна корисна служба. Проблемот е во тоа што мозокот има ограничена способност за чување на апстрактни и лошо разбрани слики. Компјутерите се далеку подобри од мозокот при остварувањето на оваа активност. Сепак, човечките спомени во мозокот можат да бидат зголемени и засилени со повеќекратна употреба на слики и со поврзување на новорегистрирани информации со најчесто користените информации, кои се веќе зачувани во мозокот.

За сериозниот обид да научи да ги интерпретира електрокардиограмите, „напатениот“ лекар мора да врши увид во бројни електрокардиограми колку што е можно почесто, и да ги поврзува информациите кои ги собрал од секое ЕКГ трасе со најчесто користените основни принципи на електрокардиографијата, вклучувајќи ги векторските концепти, кои се чуваат во мозокот. Колкаво искуство е стекнато со интерпретирањето на што е можно повеќе електрокардиограми, толку повеќе и повеќе мемории можат да бидат зачувани, и кога тие ќе се поврзат со базичните принципи, не само што стануваат достапни за повторна употреба, туку стануваат и разбирливи. Кога ова ќе се постигне, спомените можат да бидат реорганизирани или изманипулирани во нови перцепции - процес што ние го нарекуваме размислување. Покрај тоа, кај некои поединци мора да се подобри брзината со која тие ги интерпретираат електрокардиограмите, вложувајќи напори за тоа секогаш кога ќе видат нов електрокардиограм. Ова, според сегашните сфаќања води кон флуентност, која ја подобрува меморијата на интерпретаторот. После сето ова, интерпретаторот мора да ги поврзе другите клинички податоци со електрокардиографските податоци, со цел истите постепено да се додаваат на листата од срцеви болести, кои би можеле да предизвикаат токму такви електрокардиографски абнормалности.

Лекарите кои се обидуваат да ги запомнат облиците на електрокардиографските абнормалности, без да знаат за основните принципи на електрокардиографијата, никогаш нема да успеат да ја научат електрокардиографијата. Оние пак, кои ги користат основните принципи, вклучувајќи ги и векторските концепти, ќе бидат далеку повеќе умешни во интерпретацијата на секој електрокардиограм. И тие, исто така, понекогаш се збунети, затоа што срцето не ги издава своите тајни без жртвување на оние кои сакаат истите да ги откријат.

 

Автори на рубриката " EКГ курс - Чекор по чекор":

                                                 Страхил Тодоров
                                                 Роберт Николовски

 

Продолжуваме, следете не ...
 

 

www.doktori.mk, 01.09.2015

Последна вест

Најчитани статии - медицина